FictionBook 2.0 (.fb2)
FictionBook StandartFictionBook 2.0 (FB2), bir kitabın tüm metnini, tipografisini, meta verilerini ve gömülü kapak illüstrasyonlarını tek bir bağımsız XML dosyasında paketleyen, popüler, açık ve anlamsal bir e-kitap formatıdır.
FB2 biçimini EPUB biçimine dönüştür
Tarayıcında FB2 biçimini EPUB biçimine ücretsiz dönüştür. Dosyaları cihazında anında dönüştür.
İncele ve Meta Veriler
İşletim sistemleri ve dosya çözümleyicileri, FB2 dosyalarını başlangıçtaki ikili sihirli bayt dizisini inceleyerek tanımlar:
Bayt düzeyinde başlık imzası (sihirli baytlar)
İşletim sistemleri ve dosya çözümleyicileri, FB2 dosyalarını başlangıçtaki ikili sihirli bayt dizisini inceleyerek tanımlar:
HEX İMZASI (OFSET 0):
3C 3F 78 6D 6CASCII GÖSTERİMİ: <?xml
Standartlaştırma: FictionBook Open XML Specification
Teknik Özellikler
| Kapsayıcı mimarisi | Üstveri, gövde bölümleri, şiirler, epigraflar ve Base64 kodlu ikili görüntüler içeren, kendi kendine yeterli tek XML belgesi |
| Sıkıştırma | Sıkıştırılmamış ham XML veya .fb2.zip olarak ZIP arşivine alınmış |
| Bayt Düzeni (Endianness) | UTF-8 / Unicode metin akışı |
| Renk Uzayları | Gömülü görüntü profilleri |
| Kanallar ve Yapı | Anlamsal kitap yapısı (title-info, body, epigraphs, footnotes, sections) |
| Maksimum Boyutlar | Sınırsız metin uzunluğu |
| Şeffaflık | İşaretlemede yok (gömülü PNG’ler şeffaflığı destekler) |
| Akış ve Aşamalı İşleme | Sıralı XML akışı; dipnot köprüleri dipnotlara anında geçiş sağlar |
Teknik karşılaştırma matrisi: FB2 ve rakipleri
| Teknik Nitelik | FB2 (Güncel) | EPUB | MOBI | TXT |
|---|---|---|---|---|
| Dosya Yapısı | Tek bağımsız XML metin dosyası | XHTML/CSS/görsellerden oluşan ZIP arşivi | PalmDOC ikili veritabanı | Düz ham metin akışı |
| Görsel Depolama | XML içine gömülü Base64 | ZIP içinde ayrı görsel dosyaları | Palm veritabanında ikili kayıtlar | Yok (yalnızca metin) |
| Anlamsal Farkındalık | Yüksek (şiir ve epigraf için özel etiketler) | CSS sınıfına bağımlı | İlkel HTML etiketleri | Sıfır anlamsal yapı |
| Birincil Bölge | Doğu Avrupa ve PocketBook | Küresel / Batı standardı | Eski Amazon Kindle | Destek, okuma cihazına ve uygulamasına bağlıdır. |
Yaygın Bozulma Modları ve Hex Kurtarma Kılavuzu
E-okuyucu şu hatayı bildirir: 'XML Ayrıştırma Hatası: X satırında eşleşmeyen etiket'.
Kök Neden: Kitap gövde metni içinde kapatılmamış XML etiketi veya kaçış karakteri kullanılmamış bir ve (&) işareti.
Kurtarma: File2File.app FB2 Repair Tool ile XML şema etiketlerini doğrula ve onar.
Güvenlik Analizi ve Ayrıştırıcı Saldırı Vektörleri
FB2, XML tabanlıdır ve XML Varlık Genişletme (billion laughs) ile XXE gibi yaygın XML ayrıştırıcı saldırılarına karşı savunmasızdır.
Bilinen Saldırı Vektörleri
- Otomatik kitap işleme sırasında yerel sunucu dosyalarını okuyan XML Harici Varlık (XXE) enjeksiyonu.
- XML DOM oluşturma sırasında bellek tüketen XML varlık patlaması (milyar gülüş).
- Korumasız C e-okuyucu kütüphanelerinde Base64 görsel kod çözme sırasında bellek bozulması (heap corruption).
Savunmaya yönelik en iyi uygulamalar: FB2 dosyalarını işleyen XML ayrıştırıcılarında DTD işlemeyi ve harici varlık çözümlemeyi devre dışı bırak.
Tarihsel kökenler ve önemli dönüm noktaları
Temel Avantajlar ve Artılar
- Saf anlamsal biçimlendirme: metnin nasıl göründüğünü değil, neyi temsil ettiğini (şiir, alıntı, dipnot, epigraf) tanımlar.
- Tek dosya basitliği: tüm illüstrasyonlar ve kapak görselleri doğrudan tek bir XML dosyası içinde Base64 metni olarak gömülür.
- Standartlaştırılmış anlamsal XML etiketleri sayesinde dönüştürülmesi, indekslenmesi ve otomatik olarak çevrilmesi son derece kolaydır.
Teknik Kısıtlamalar ve Eksiler
- Modern EPUB 3'te bulunan gelişmiş CSS stillerini, özel web tipografisini ve dinamik animasyonları barındırmaz.
- Base64 kodlaması, gömülü illüstrasyonların dosya boyutunu yaklaşık %33 oranında artırır.
- Üçüncü taraf donanım yazılımı (firmware) veya dönüştürme olmadan Batılı e-okuyucularda (Kindle, Kobo) çok nadiren desteklenir.
İlginç Teknik Bilgiler
- FB2 Rusya'da oluşturulmuştur ve her PocketBook cihazı tarafından yerel olarak desteklenen, Doğu Avrupa'da en yaygın okunan e-kitap formatı olmaya devam etmektedir.
- Bir FB2 dosyasında dipnotlar, e-okuyucuların bunları açılır pencere (pop-up) olarak göstermesini sağlayan özel bir '<notes>' gövde bölümünde depolanır.
- FB2 dosyaları, .fb2 dosyası XML belgesi olarak açıldığında herhangi bir standart web tarayıcısında görüntülenebilir ve doğrulanabilir.
Sıkça Sorulan Teknik Sorular
Hangi cihazlar FB2 dosyalarını okur?
PocketBook e-okuyucuları, FBReader, Moon+ Reader, Calibre ve çeşitli Android/iOS okuyucu uygulamaları FB2 formatını yerel olarak okur.
FB2'yi EPUB veya PDF formatına nasıl dönüştürebilirim?
FB2 dosyanı File2File.app'e yükleyerek doğrudan tarayıcında saniyeler içinde güzel biçimlendirilmiş bir EPUB veya PDF kitabına dönüştür.
FB2.ZIP dosyası nedir?
FB2.ZIP dosyası, e-okuyucu hafıza kartlarında depolama alanından tasarruf etmek için ZIP sıkıştırması kullanılarak sıkıştırılmış standart bir .fb2 XML dosyasıdır.