RAR Arşivi (.rar)
RAR5 StandartRAR Arşivi (RAR), Eugene Roshal tarafından geliştirilen; yüksek sıkıştırma oranı, çok ciltli (multi-volume) bölme, AES-256 şifreleme ve Reed-Solomon kurtarma kayıtlarıyla tanınan tescilli bir sıkıştırılmış arşiv formatıdır.
RAR biçimini ZIP biçimine dönüştür
Tarayıcında RAR biçimini ZIP biçimine ücretsiz dönüştür. Dosyaları cihazında anında dönüştür.
İncele ve Meta Veriler
İşletim sistemleri ve dosya çözümleyicileri, RAR dosyalarını başlangıçtaki ikili sihirli bayt dizisini inceleyerek tanımlar:
Bayt düzeyinde başlık imzası (sihirli baytlar)
İşletim sistemleri ve dosya çözümleyicileri, RAR dosyalarını başlangıçtaki ikili sihirli bayt dizisini inceleyerek tanımlar:
HEX İMZASI (OFSET 0):
52 61 72 21 1A 07 00 / 01 00ASCII GÖSTERİMİ: Rar!\x1a\x07..
Standartlaştırma: RAR5 Architecture Specification
Teknik Özellikler
| Kapsayıcı mimarisi | RAR4 (0x00) ve modern RAR5 (0x01 0x00) belirtimlerine sahip değişken uzunluklu blok üstbilgisi mimarisi |
| Sıkıştırma | Büyük kayan sözlük (RAR5’te 4 GB’a kadar) ve Huffman kodlaması kullanan tescilli LZSS tabanlı sıkıştırma |
| Bayt Düzeni (Endianness) | Little-Endian (Intel x86) |
| Renk Uzayları | N/A (Archive Container) |
| Kanallar ve Yapı | Çok dosyalı dizin hiyerarşisi, katı arşivler ve çok birimli bölünmüş parçalar (.r00/.part1.rar) |
| Maksimum Boyutlar | Pratikte sınırsız (RAR5’te 16 eksabayta kadar) |
| Şeffaflık | NTFS alternatif veri akışlarının, Unix izinlerinin ve hassas zaman damgalarının tamamı |
| Akış ve Aşamalı İşleme | Üstbilgi kayıtları kapsayıcıya dağılmıştır; tüm birimler olmadan akışa uygun değildir |
Teknik karşılaştırma matrisi: RAR ve rakipleri
| Teknik Nitelik | RAR (Güncel) | 7Z | ZIP | TAR.GZ |
|---|---|---|---|---|
| Kurtarma Kayıtları | Yerleşik Reed-Solomon hata düzeltme | Yerleşik kurtarma kaydı yok | Yerleşik kurtarma kaydı yok | Yerleşik kurtarma kaydı yok |
| Lisanslama | Tescilli, ticari biçim | Özgür ve açık kaynak (GNU LGPL) | Kamu malı | Özgür ve açık kaynak (POSIX) |
| Şifreleme | PBKDF2 / Blake2sp ile AES-256 | SHA-256 ile AES-256 | ZipCrypto (zayıf) veya AES-256 | Yok (GPG/OpenSSL gerektirir) |
| Çok Parçalı Arşivleme | Çok parçalı arşivlerde sektörün öncüsü | 7z ciltlerinde desteklenir | Parçalı (spanned) ZIP'lerde desteklenir | Unix 'split' aracı gerektirir |
Yaygın Bozulma Modları ve Hex Kurtarma Kılavuzu
WinRAR 'Checksum error in the encrypted file' veya CRC hatası bildiriyor.
Kök Neden: Depolama sürücüsündeki bozuk sektör, sıkıştırılmış veri baytlarını bozuyor.
Kurtarma: Gömülü kurtarma kayıtlarıyla blokları yeniden oluşturmak için WinRAR veya File2File.app'te 'Arşivi Onar' komutunu çalıştır.
Güvenlik Analizi ve Ayrıştırıcı Saldırı Vektörleri
RAR ayrıştırıcıları, eski unrar motorlarındaki yol geçişi (path traversal) açıkları nedeniyle geçmişte yüksek değerli güvenlik hedefi olmuştur.
Bilinen Saldırı Vektörleri
- Dosyaları rastgele sistem yollarına yazan yol geçişi (dizin geçişi) açıkları (örn. CVE-2018-20250).
- WinRAR içine gömülü eski ACE arşivi çıkarma kütüphanelerinde sınır dışı yazma.
- Hatalı biçimlendirilmiş RAR5 cilt başlıkları ayrıştırılırken bellek taşması (buffer overflow).
Savunmaya yönelik en iyi uygulamalar: RAR arşivlerini yol adlarını kesin biçimde normalleştiren, bellek güvenli ve korumalı WebAssembly motorlarıyla çıkar.
Tarihsel kökenler ve önemli dönüm noktaları
Temel Avantajlar ve Artılar
- Entegre Reed-Solomon kurtarma kayıtları, eksik sektörlere sahip hasarlı veya bozuk arşivlerin onarılmasını sağlar.
- Çok ciltli bölünmüş arşivler (.part1.rar, .part2.rar) devasa dosyaları birden fazla medya üzerine dağıtmayı sorunsuz hale getirir.
- Güçlü katı (solid) sıkıştırma, benzer dosya gruplarında üstün küçültme elde eder.
Teknik Kısıtlamalar ve Eksiler
- Tescilli format: RAR dosyaları oluşturmak için ticari bir WinRAR lisansı veya yetkili bir RAR sıkıştırıcısı gerekir.
- Çıkarma kütüphaneleri (unrar) kaynak kod olarak mevcuttur ancak tersine mühendislik yapılmasını yasaklayan lisans koşullarına tabidir.
- Kurtarma kayıtları olmayan hasarlı katı arşivlerin açılması, akıştaki sonraki dosyaları bozabilir.
İlginç Teknik Bilgiler
- RAR, adını mucidi Eugene Roshal'dan alan 'Roshal Archive' (Roshal Arşivi) anlamına gelir.
- Klasik RAR4 için sihirli baytlar 'Rar!\x1a\x07\x00' iken, modern RAR5 'Rar!\x1a\x07\x01\x00' kullanır.
- WinRAR'ın deneme sürümü açılır pencere uyarısı bir internet efsanesi haline geldi; çünkü yazılım 40 gün geçtikten sonra da süresiz olarak çalışmaya devam ediyordu.
Sıkça Sorulan Teknik Sorular
RAR kurtarma kaydı nedir?
Kurtarma kaydı, Reed-Solomon hata düzeltmesi kullanan isteğe bağlı yedek veridir. Dosyanın bazı bölümleri bozulsa bile WinRAR'ın arşivdeki bozuk kısımları yeniden oluşturmasını sağlar.
WinRAR satın almadan RAR dosyalarını açabilir miyim?
Evet. Windows 11 artık RAR dosyalarını yerleşik olarak açabiliyor. File2File.app ile RAR arşivlerini doğrudan web tarayıcında ücretsiz çıkarıp dönüştürebilirsin.
RAR4 ve RAR5 arasındaki fark nedir?
RAR5, 2013'te tanıtılan biçimin modern sürümüdür. Daha büyük sözlük boyutları (4 GB'a kadar), daha güçlü AES-256 şifrelemesi, Blake2sp sağlama toplamları ve çok çekirdekli işlemcilerde daha hızlı sıkıştırma açma sunar.